Amsterdamse festivals waarschuwen: toeristenbelasting maakt kaartjes duurder en programma’s kleiner

Vertaald uit het Engels, laatst gecontroleerd op 20 oktober 2026. Lees het oorspronkelijke artikel in het Engels

Grote Amsterdamse culturele instellingen, waaronder het Amsterdam Dance Event (ADE) en het documentairefestival IDFA, zeggen dat de stijgende toeristenbelasting in de stad de kaartjesprijzen opdrijft en hun programmering beperkt. NL Times meldt de waarschuwing op basis van interviews in de Amsterdamse krant Het Parool. Het nieuws komt terwijl ADE deze week plaatsvindt en IDFA zich voorbereidt op november.

Wat er gebeurde

Volgens NL Times hebben verschillende van de bekendste festivals en podia van Amsterdam tegen Het Parool gezegd dat de herhaalde verhogingen van de toeristenbelasting de culturele sector schaden. Hun redenering: duurdere hotelovernachtingen leiden tot hogere kaartjesprijzen en een smaller aanbod. Volgens hen treft dat niet alleen toeristen, maar ook Amsterdammers zelf.

NL Times meldt dat Amsterdam nu al de hoogste toeristenbelasting ter wereld heeft. De stad wil die verhogen van de huidige 12,5 procent van de kamerprijs naar 16 procent, en uiteindelijk naar 20 procent. Het doel is zowel extra inkomsten voor de gemeentebegroting als minder toeristen. Daarnaast heeft het kabinet dit jaar de btw op overnachtingen met 12 procent verhoogd.

Bezoekers van ADE deze week en mensen die in november naar IDFA willen, klagen op sociale media over de prijzen van hotelkamers en Airbnb-woningen in de hoofdstad. Iemand schreef dat de hotelprijzen sinds vorig jaar met 25 tot 35 procent zijn gestegen en vroeg wat de organisatie van ADE daaraan doet.

Een woordvoerder van ADE, dat NL Times omschrijft als het grootste jaarlijkse culturele evenement van Amsterdam, zei tegen Het Parool dat de organisatie op de hoogte is van de berichten. Volgens de woordvoerder krijgen bezoekers net als iedereen te maken met hogere prijzen in de economie, maar lijken hoteltarieven sterker te stijgen dan prijzen in andere sectoren. De woordvoerder noemde dat een punt van zorg, maar voegde eraan toe dat ADE daar geen directe invloed op heeft.

Bij IDFA is het effect al zichtbaar in het programma. Het festival betaalt reis- en verblijfskosten voor internationale deelnemers, en volgens NL Times wordt dat steeds moeilijker, waardoor het aanbod kleiner wordt. Mogelijk speelt bij ADE iets vergelijkbaars, maar de woordvoerder kon dat niet bevestigen. De festivalonderdelen van ADE worden onder de ADE-vlag georganiseerd door externe partijen.

Andere instellingen merken dezelfde druk. Een woordvoerder van debatcentrum De Balie zei tegen Het Parool dat de belastingen op vliegreizen en de heffingen op hotelovernachtingen de afgelopen jaren fors zijn gestegen. De reis- en verblijfskosten voor een spreker uit Los Angeles zijn volgens de woordvoerder nu ongeveer twee keer zo hoog als een paar jaar geleden. Zonder groter budget of extra subsidie komt die druk terecht op de kaartjesprijzen of gaat die ten koste van de programmering.

Het Holland Festival zegt dat ongeveer 90 procent van zijn makers en artiesten uit het buitenland komt, waardoor reis- en verblijfskosten een vast en groot deel van de begroting zijn. Volgens een woordvoerder gaan de hogere btw en toeristenbelasting direct ten koste van het artistieke budget, met als keuze een kleiner programma of hogere prijzen. Het festival zegt te proberen voorstellingen toegankelijk te houden voor mensen met een kleinere beurs. Of de huidige prijzen mensen afschrikken, kan het festival niet aantonen, maar het wijst op breder onderzoek dat erop wijst dat stijgende prijzen een grote rol spelen bij het dalende cultuurbezoek.

Waarom dit ertoe doet als u in Nederland woont

De belangrijkste boodschap van de festivals is dat dit niet alleen toeristen raakt. Woont u in of bij Amsterdam en gaat u naar concerten, filmvoorstellingen, debatten of voorstellingen, dan kunt u volgens de instellingen de gevolgen op twee manieren merken.

• Kaartjesprijzen. De Balie en het Holland Festival zeggen allebei dat stijgende verblijfskosten voor internationale gasten kunnen worden doorberekend in de kaartjesprijzen.
• Minder internationale programmering. IDFA zegt dat het nu al moeilijker wordt om internationale deelnemers uit te nodigen. Het Holland Festival, dat sterk afhankelijk is van artiesten uit het buitenland, noemt een kleiner programma een van de mogelijkheden.
• Bezoek van vrienden en familie. Komen er mensen uit het buitenland om met u naar ADE of IDFA te gaan, dan wijzen berichten op sociale media die NL Times aanhaalt erop dat overnachten in Amsterdam merkbaar duurder is dan vorig jaar.
• Toegankelijkheid voor kleinere budgetten. Het Holland Festival wil toegankelijk blijven voor bezoekers met minder te besteden, maar waarschuwt dat hogere prijzen het cultuurbezoek in het algemeen doorgaans doen dalen.

De bron noemt geen concrete kaartjesprijzen of programmawijzigingen voor komende evenementen. Kijk daarom op de website van het festival zelf voor actuele informatie voordat u kaartjes koopt.

Waar u verder op moet letten

De geplande verhoging van de Amsterdamse toeristenbelasting, eerst naar 16 procent en later naar 20 procent, is de belangrijkste ontwikkeling om te volgen. Culturele instellingen hebben nu duidelijk gemaakt dat zij die zien als een directe bedreiging voor hun budgetten en programma’s.

Jeroen Klijs, hoogleraar maatschappelijke impact van toerisme aan Breda University of Applied Sciences, noemde het effect op cultuur tegenover Het Parool een “ongewenst neveneffect” van de pogingen van de stad om drukte tegen te gaan. Volgens hem kan een algemene verhoging juist de bezoekers wegjagen die de stad graag wil, en meer bezoekers aantrekken van het soort dat de stad liever niet ziet.

Klijs stelde voor dat de stad zich richt op het spreiden van bezoekers over verschillende tijden en plekken, bijvoorbeeld door attracties buiten de drukste gebieden te ontwikkelen en meer evenementen in rustigere maanden te houden. Volgens hem zou het beter werken om culturele activiteiten, musea en evenementen in te zetten om toeristenstromen te sturen dan een algemene belastingverhoging die zulke attracties juist afremt.

Let erop hoe het novemberprogramma van IDFA zich verhoudt tot eerdere edities, of andere festivals hun prijzen of programma’s aanpassen en of de sector de gemeente of het kabinet om extra subsidie vraagt om de hogere kosten op te vangen.

Bron: NL Times