Previewversie van GNOME OS verschenen, project mikt op een mainstream Linux-distributie

Vertaald uit het Engels, laatst gecontroleerd op 20 oktober 2026. Lees het oorspronkelijke artikel in het Engels

Het GNOME Project, de organisatie achter een van de meestgebruikte desktopomgevingen voor Linux, heeft een officiële previewversie van GNOME OS uitgebracht. Volgens de Nederlandse techsite Tweakers wordt het besturingssysteem, tot nu toe vooral een proeftuin voor ontwikkelaars, omgebouwd tot een mainstream Linux-distributie voor dagelijks gebruik.

Wat er gebeurde

GNOME is een desktopomgeving voor Linux-distributies. Het zorgt voor de vensters, menu’s en de algemene vormgeving die u op het scherm ziet. Tweakers merkt op dat Ubuntu, een van de bekendste Linux-distributies, in de meeste van zijn versies standaard GNOME gebruikt. Naast de desktopomgeving onderhoudt het GNOME Project ook GNOME OS, een experimenteel besturingssysteem waarop ontwikkelaars nieuwe functies en onderdelen van GNOME kunnen testen voordat die in een definitieve release terechtkomen.

GNOME OS is niet nieuw en iedereen kon het al downloaden. Volgens Tweakers was het alleen niet erg praktisch. Het was uitsluitend beschikbaar als nightly build, wat betekent dat elke wijziging aan GNOME er direct in terechtkwam, zonder enige kwaliteitscontrole. Daarnaast was het niet geoptimaliseerd voor verschillende apparaten en ontbraken veel functies die gewone gebruikers handig zouden vinden.

Twee jaar geleden lieten de GNOME-ontwikkelaars weten dat ze van GNOME OS een normale Linux-distributie wilden maken. De eerste testversie van die mainstreameditie is nu beschikbaar. Tweakers baseert zich op een blogpost van Adrian Vovk, een van de GNOME-ontwikkelaars. Hij schrijft dat GNOME OS nu als previewversie voor alle gebruikers beschikbaar is.

De preview is er in twee versies: een voor x64-processors en een voor Arm-processors. Beide zijn gebaseerd op GNOME 51, de nieuwste release van de desktopomgeving. De nightlyversie blijft in de huidige vorm naast de nieuwe preview bestaan.

Volgens Tweakers verschilt de preview op een aantal punten van de nightly build. Zo is hij onder meer geoptimaliseerd voor systemen met weinig geheugen. Ook bevat hij een Test Center-app, waarmee ontwikkelaars Flatpaks kunnen installeren van software die nog in ontwikkeling is. Flatpak is een pakketformaat voor Linux-toepassingen dat software zo bundelt dat die op verschillende systemen op dezelfde manier kan worden geïnstalleerd.

Waarom dit ertoe doet als u in Nederland woont

Voor de meeste mensen is dit nog niet iets om op hun hoofdcomputer te installeren. De ontwikkelaars waarschuwen zelf dat de GNOME OS Preview-build weliswaar een stuk stabieler is dan de nightlyversie, maar nog altijd veel problemen zal bevatten. Toch is het goed om van deze release te weten als u Linux gebruikt of overweegt het eens te proberen.

• Een stabielere manier om GNOME OS uit te proberen. Tot nu toe veranderde de enige beschikbare versie elke nacht, zonder kwaliteitscontrole. De preview biedt nieuwsgierige gebruikers een stabielere versie om mee te experimenteren, bij voorkeur op een reservecomputer.
• Oudere of minder krachtige hardware. Volgens Tweakers is de preview geoptimaliseerd voor systemen met weinig geheugen. Hebt u een oudere laptop in een la liggen, dan is dat precies het soort apparaat waarop het zinvol is een previewversie van een besturingssysteem te testen.
• Ondersteuning voor Arm. Omdat er naast een x64-versie ook een Arm-versie is, is de preview niet beperkt tot traditionele pc’s met processors van Intel en AMD.
• Een andere manier van software installeren. De ontwikkelaars willen dat alle software op GNOME OS als Flatpak wordt geïnstalleerd, omdat zij dat de gebruiksvriendelijkste manier vinden om software te installeren. Voor consumenten wijst dat op een ervaring die meer lijkt op een appwinkel dan op de pakketbeheerders waarop veel Linux-distributies leunen.
• Voor ontwikkelaars en testers. Met de Test Center-app kunnen ontwikkelaars software die nog in ontwikkeling is als Flatpak installeren. Daardoor is de preview nuttig voor mensen die GNOME-toepassingen bouwen of testen.

Gebruikt u al Ubuntu of een andere distributie met GNOME, dan verandert er niets aan uw huidige systeem. GNOME OS is een apart besturingssysteem, en de GNOME-desktop die u nu gebruikt, wordt gewoon verder ontwikkeld.

Waar u verder op moet letten

De GNOME-ontwikkelaars hebben een aantal verbeteringen op een rij gezet die GNOME OS geschikter moeten maken voor mensen die geen ontwikkelaar zijn. Volgens Tweakers gaat het onder meer om:

• een installatieprogramma, zodat het systeem makkelijker op een computer kan worden gezet;
• ondersteuning voor systemd-homed, waarmee schijfversleuteling mogelijk zou worden;
• vooraf geïnstalleerde software, zodat het systeem direct na de installatie bruikbaar is.

Vooral schijfversleuteling is een functie die veel gewone gebruikers en werkgevers van een modern besturingssysteem verwachten. De komst daarvan zou dan ook een belangrijke stap zijn om GNOME OS geschikt te maken voor dagelijks gebruik.

Geduld is wel nodig. Volgens Tweakers verwachten de ontwikkelaars dat GNOME OS nog minstens een paar jaar in de previewfase blijft. Een afgeronde, mainstream release laat dus nog op zich wachten. De preview is vooral een eerste blik op de richting die het project inslaat, en geen product dat al klaar is om Windows, macOS of een gevestigde Linux-distributie te vervangen.

Voorlopig is het vooral de moeite waard te volgen hoe de preview zich ontwikkelt, en dan met name wanneer het installatieprogramma en de ondersteuning voor schijfversleuteling komen. Die toevoegingen laten zien hoe dicht GNOME OS in de buurt komt van een realistische keuze voor mensen die gewoon een werkende computer willen.

Bron: Tweakers